جاذبه‌های گردشگری تفت

تفت:

untitled_0.png

شهرستان تفت با مساحتى بالغ بر ۷۰۰۰ کيلومتر‌مربع در جنوب‌غربى استان يزد قرار دارد. اين شهرستان از شمال به شهرستان يزد ، از جنوب و شرق به شهرستان مهريز و از غرب به شهرستان آباده از توابع استان فارس محدود مى‌شود. مهم‌ترن و اصلى‌ترين ارتفاعات اين منطقه شيرکوه با ارتفاع ۴۰۷۵ متر است. در فرهنگ‌هاى فارسى ، تفت با معناهاى گوناگون آمده است. از آن جمله در فرهنگ معين به معنى گرم شدن ، حرارت ، گرم يا به معناى سبدى چوبين که در آن ميوه جاى دهند ، ‌ آمده است. معنى اخير با توجه به آب و هواى خوب تفت نسبت به ساير شهرهاى کويرى و وجود ميوه‌هايى که در آن به عمل مى‌آيد به واقعيت نزديک‌تر است. نام تفت در منابع تاريخى و عرفانى از قرن نهم هجرى به بعد همراه با نام شاه نعمت‌اللّه ولى آورده شده است. شهر کنونى تفت داراى ۲۴ محلهٔ کوچک و بزرگ است و به نظر مى‌رسد زردشتيان ، بومى تفت باشند. برخى از مهم‌ترين آثار تاريخى اين شهرستان عبارت‌اند از : خانقاه تفت ، حسينيهٔ شاه‌ولى ، بازارخان تفت ، مسجد شاه نعمت‌اللّه ولى ، بقعهٔ صفيه و بازار آقا ، قلعهٔ گرمسير ، حسينيه و مسجد غياث‌آباد ، عمارت و حمام محمدتقى خان ، باغ و عمارت هشتى ، ‌ محلهٔ‌ سلطان‌آباد ، مسجد محلهٔ گرمسير ، قدمگاه اسلاميهٔ‌ خراشاه ، بقعهٔ‌ شيخ جنيد (توران پشت) ، بقعه و مسجد شيخ على بليمان بيداخويد ، مسجد جامع ابرکوه ، درخت سرو ابرکوه ، گنبد سيروان ، منار و سردر نظام‌الملکي.

 

0079.jpg    46.jpg

نقاط دیدنی

مجموعهٔ امام (شاه‌ولى) تفت

مجموعهٔ امام تفت در ميدان مرکزى شهرستان تفت قرار دارد. اين مجموعه شامل مسجد، بقعه، حسينيه، آب‌انبار، بازار و مدرسه است که با فاصلهٔ بسيار نزديکى از هم قرار گرفته‌اند.

  • مسجد

مسجد امام (شاه‌ولي) به دستور خانش‌بيگم خواهر شاه‌تهماسب در قرن نهم هـ.ق ساخته شد.ساختمان مسجد از خشت و آجر و داراى تابستانخانه‌اى با ايوان، گنبد و گرمخانه‌اى در ضلع غربى آن است. بالاى گنبد مأذنه‌اى وجود دارد و راه‌پلهٔ دسترسى به آن، از روى گنبد و در ضلع شمالى آن ساخته شده است. فرش‌بام گنبد از آجر خفتهٔ راسته است.

PIC_0180_0.jpg  15.jpg

پوشش گرمخانه طاق و تويزهٔ آجرى و بصورت کاربندى است. درِ چوبى ظريف و کنده‌کارى شده، کتيبهٔ کاشى معرق به خط نسخ در اطراف در، يک قطعه چوب منبت و آلت‌سازى شده به شکل مثلث که بالاى سردر نصب شده، شبکهٔ گچ‌برى ظريف، نورگير بالاى محراب و سنگ مرمر منصوب در محراب، از ظرايف هنرى اين بنا است.

  • بقعه

اين بنا شامل دو گنبد بزرگ و کوچک است. در دو طرف گنبد ضلع‌هاى شمالى و شرقي، راهروهايى وجود دارد. در ضلع غربى آن، راهرو به يک ايوان با سه طاق‌نما و دو ستون نماسازى شده، تبديل شده است. اختلاف ارتفاع بنا از کف ميدان به اندازهٔ هفت پله است.
پوشش بام گنبد، ترکيب آجر لعاب‌دار سبز و لاجوردى‌رنگ و آجر ساده است و کلمهٔ علي بر بام گنبد و کلمهٔ ياعلي در ساق آن تکرار شده است. هم‌اکنون، بقعه محل کتابخانهٔ عمومى شهر است.

  • حسينيه

15_0.jpg  341060_2NFA3WcK.jpg

در حال حاضر حسينيه صورت ميدانى را به خود گرفته که ورودى آن از ضلع شمالى است. در ضلع شرقى و غربى آن، دکان‌هايى ساخته شده که همگى آنها داير هستند. تنها قسمت باقى‌ماندهٔ حسينيه که صورت اصلى خود را حفظ کرده، ضلع جنوبى آن است که تکيهٔ رفيع و کاشى‌هاى مسدس فيروزه‌اى‌رنگ ديوارهٔ آن، جلب نظر مى‌کند.

  • آب‌انبار

اين آب‌انبار در ضلع جنوب شرقى حسينيه قرار دارد و داراى سردرى آجرى و سه بادگير در اطراف خزينه است.

بازار

مصالح ساختمانى بازار خشت و گل و پوشش بام آن اندود کاهگل است. برخى از درهاى قديمى چوبى آن باقى‌مانده است.

  • مدرسه

ساختمان مدرسه خشتى و ننماسازى آن آجرى است. پوشش سقف اتاق‌هاى مدرسه همگى در جهت طولى بصورت ضربى ساده و در جاهاى ضرورى جهت جلوگيرى از رانش، از ميل مهار استفاده شده است. قسمت ورودى ساختمان بصورت گل و بوتهٔ آجري، نماسازى شده است. لبهٔ درگاه‌هاى ساختمان در قسمت مشرف به حياط با بکارگيرى آجرهاى پيش‌ساخته موج‌دار، نماسازى شده است.

چشمهٔ تامهر

اين چشمه در شش کيلومترى جنوب شهرستان تفت قرار دارد و در فصل تابستان همه روزه پذيراى تعداد زيادى از اهالى منطقهٔ (تفت و يزد) ، مسافران گذرى يا ديدارکنندگان از اين استان است. وجه تسميهٔ آن احتمالاً به علت جريان آبى است که هر ساله از اوايل بهار تا مهرماه از آن جارى مى‌شود.

29943.jpg        IMG_3652.jpg

آبشار دره گاهان

آبشار زيباي درگاهان در پنج کيلومتري جنوب شهرستان تفت و در دره اي که به سمت دامنه هاي شيرکوه، خيزبرداشته، قرار گرفته است. اين آبشار، تنها آبشار مهم استان يزد به شمار مي رود و دره منتهي به آن، با هواي مطبوع، ييلاقي و آب فراوان، هرساله پذيراي مسافران و گردشگراني است که براي ساعاتي از گرماي کوير به اين مکان مطبوع و آرام پناه مي آورند. طبيعت منطقه شيرکوه، زيبايي هاي بسياري را در دل خويش جاي داده است. کوه ها و غارهاي کم نظيري چون برفخانه دايمي طرزجان، کوه شگفت انگيز عقاب و غار زيباي نباتي چشمان هر بيننده اي را خيره مي کند و مناطقي ييلاقي و سرسبز، مانند سانيچ، منشاد، نير، فراشاه(اسلاميه)، توده، بيداخويد، سخويد، زردين و تنگ چنار با کوچه باغ هاي قديمي و زيباي انار و مهمتر از همه وجود مردماني خونگرم، باصفا و مهماندوست، زيبايي اين نگين کوير را صدچندان کرده است.

همچنين آبشارهاي فصلي بسياري نيز در دامنه هاي اين کوه گزارش شده است که از آن جمله مي توان به آبشار دره آريز در جناح جنوبي شيرکوه اشاره کرد. از ديگر زيبايي هاي طبيعي استان يزد مي توان به چشمه غربالبيز، سرو چهار هزار ساله ابرکوه،”پيرسبز چک چک”(زيارتگاه زردشتيان جهان)، و نخلستان هاي حومه بافق اشاره کرد. استان يزد داراي طولاني ترين و عجيب ترين قنات هاي جهان است کهطول بعضي از آنها به هفتاد کيلومتر نيز مي رسد.

15.png    -دره-گاوان-تفت-1389557502.jpg

عمارت و باغ صدری تفت

باغ صدری تفت يكی از باغ‌های زيبا در محله‌ی باغ گلاب‌دان اين شهرستان است كه در دوران زنديه و به دستور «صدر العلما» ساخته شده و در قسمت بالای تالار باغ، با تاق‌نمای محرابی تزئين شده است.و در بدنه‌ی داخلی بادگير دو طبقه‌ی اين باغ، سروی‌ست كه به شيوه زيبايی گچ‌بری شده و در دو سويش نقشی از اهورا مزدا ديده می‌شود. در قسمت پشت تالار فضايی هست كه با فضای زير بادگير ارتباط دارد و هوای مطبوعی را به وجود می‌آورد و اتاق‌های سه‌دری آن، حوض سنگی و آسياب آبی كه در انتهای باغ قرار دارند بر زيبايی اين باغ تاريخی افزوده‌اند.
باغ دارای يک بادگير بلند بيست‌وسه متری و يک تالار و هفتادو‌پنج فواره‌ی زيبا نيز هست.

 

27.jpg    bagh-sadri-b.jpg

 

ظاهرا قدمت این باغ و بنا به دوران زندیه باز می گردد که بازسازی و نوسازی شده است.

عمارت باغ صدري اين شهرستان يكي از بناهاي زيبا و ديدني بافق است كه از دوره‌ي قاجار باقي مانده است. اين باغ در ميان انبوهي از نخلستان‌هاست و ساختمان دو طبقه‌اي در وسط آن قرار دارد كه محل اقامت و استراحت خان بوده است.در هنگام ورود به هشتي به جوي آبي مي‌رسيم كه از اين مكان تحت عنوان خنك‌جا استفاده مي‌شده است.طبقه‌ي دوم اين بنا با ستون‌هاي استوانه‌يي‌شكل و زيبا بنا شده است كه بخش‌هاي اتصال آن به سقف با آجرهاي مربع‌شكل دالبري و هلالي تزيين شده‌اند.در قسمتي از سقف، پوششي از جنس چوب و الياف خرما به‌جاي آهن استفاده شده است.در قسمت اندروني باغ نيز 30 اتاق از مصالح خشت و گل وجود دارند كه محل زندگي رعيت‌هايي بوده‌اند كه براي خان كار مي‌كردند.

غار زمرد (چرخ الماس تفت)

دربارهٔ اين غار چنين مى‌گويند: هنگامى که شداد براى ساختن بهشت خود از تمام طلا و جواهرات زمين استفاده کرد، براى بدست آوردن طلا به غار زمرد آمد.
خانيکف بازديد دوازده ساعته يک گروه از درون اين غار را شرح مى‌دهد و مى‌نويسد:˝نمونه‌سنگ‌هاى غار نشان‌دهندهٔ رگه‌هاى نقره و سنگ فيروزه است̏̏. مردم درمورد اين غار افسانه‌هاى بسيار نقل مى‌کنند.

تفت

غارنباتی

غار نباتی در60 کیلومتری شمال غربی شهرستان تفت در حوالی روستای تاریخی و زیبای «ندوشن» از توابع بخش خضرآباد شهرستان صدوق (اشکذر) واقع شده است. در این غار ستون ‌های زیبا و بارگاه‌ های طبیعی ایجاد شده از استالاگمیت و استالاکتیت و همچنین بلورهای گل کلمی در دالان‌های مختلف آن، فضاهای جالب و بدیعی پدید آورده ‌اند.
قندیل های نبات مانند این غار آن را به غاری زیبا در استان یزد تبدیل کرده است. این غار دارای دو دهانه است بدین نحو که در کنار دهانه اصلی آن که نیازمند یک فرود سه متری است دهانه دیگری به صورت مصنوعی ایجاد گردیده که دیگر نیازی به فرود ندارد.
بعد از ورود به درون غار و پشت سر گذاشتن سراشیبی پیش رو به یک سه راهی می رسیم. مسیر سمت چپ با شیبی تند به چشمه آب قابل شربی در عمق 19 متری غار منتهی می شود. مسیر سمت راست نیز با شیبی به سمت پایین به یک تالار منتهی می شود.

21.jpg

مسیر روبه رو مسیر اصلی غار است که با دور زدن یک استلاگمیت به تالار اول غار می رسد. در این تالار دو راه موجود است راه سمت راست حفره هایی است که به دهلیزی که در بالای تالار دوم قرار گرفته منتهی می شود و مسیر سمت راست سوراخ کوچکی است که می بایست به صورت نشسته از آن وارد تالار دوم شد. در این تالار نیز دو راه پیش روی داریم؛ مسیر سمت راست دهلیزی است که در دو طرف خود به دو اتاقک زیبا ختم می شود و مسیر سمت چپ با شیبی تند وارد تالار سوم که آخرین تالار غار است و با قطعه سنگی بزرگ به دو قسمت تقسیم شده است می شود. در این غار نخ کشی ضروری نیست ولی انجام آن اطمینان خاطری برای بازگشت است. در مجموع غار نباتی ندوشن در عین زیبایی غار بزرگ و دشواری نیست.
این غار شگفت‌ انگیز با بلورهای نبات مانند و سفید رنگ، عروس غارهای استان یزد است كه هنوز صدای چكه‌ های آب را می ‌توان در آن شنید و جزو غارهای فعال شناخته می ‌شود كه در آن غارزایی و رسوب‌ گذاری با سرعتی بسیار كم در حال تداوم است.
به اعتقاد کارشناسان، وجود رطوبت داخل غار، چکیدن آب از قندیل‌ ها، ترمیم قندیل ‌های شکسته شده و وجود مواد آهکی داخل غار از نشانه‌ های فعالیت غار نباتی یزد است.

کوه عقاب

16.png

کوه عقاب با ارتفاع 2018 متر در 5/1 کیلومتری غرب روستای فراشاه واقع شده است. این کوه که بسیار شبیه عقاب است، مورد توجه علاقه‌مندان به ورزش کوهنوردی است و توجه مسافران این روستا را جلب می‌کند. روستای اسلامیه (فراشاه) از توابع بخش مرکزی شهرستان تفت است، که با مختصات جغرافیایی 54 درجه و 6 دقیقه طول شرقی و 31 درجه و 44 دقیقه عرض شمالی، در 5 کیلومتری جنوب غربی شهر تفت قرار گرفته است. این روستا از شمال به کوه انجیرایی، از شرق به کوه گلوبادام، از غرب به کوه عقاب و از جنوب به کوه سهراب محدود شده است.

پیست اسکی طبیعی سخوید

نام یزد عجین شده است با گرما و خشکی و آفتابِ سوزان . اما در این استانِ گرم و کویری، ییلاقات و مناطق کوهستانیِ خوش آب و هوایی وجود دارد که در فصل زمستان شاهد بارش برف و باران فراوان است از جمله در پیست اسکی سخوید. این پیست در دامنه های شیرکوه در شهرستان تفت واقع است . همه ساله با فرا رسیدن زمستان و بارش برف، مردم از شهرهای اطراف با اشتیاق فراوان برای تفریح و اسکی و برف بازی به اینجا می آیند .

280.jpg

آسياب آبى تفت

اين آسياب باقى‌مانده از هفده آسياب داير بر روى قنوات شش‌گانه شهرستان اهرستان است. قدمت آسياب را بالغ بر دويست سال ذکر کرده‌اند.

asiab-taft-c.jpg

قلعه پهلوان بادی

قلعه پهلوان بادی در کنار آسیاب بادی و متروکه قرار گرفته است و مردم منطقه در محاوره های عمومی از این قلعه به نام پلوون یاد می کنند.این قلعه در مسیر آبشار دره گاهان که تنها آبشار استان یزد محسوب می شود، در مسیر دره ای به نام لاکانو و برفراز کوهی به همین نام قرار د ارد.

طول مسیر دره تا قلعه سه کیلومتر است و طی کردن آن به علت سنگلاخ بودن، خرابی جاده و باریک بودن آن بسیار مشکل بوده و به راه بز رو معروف بوده. بنای قلعه از آجرهای نازک ساخته شده و 1500 متر مربع مساحت دارد.

 قلعه پهلوان بادي

گنبد شیخ جنید

این بنا در روستای توران پشت از توابع شهرستان تفت واقع شده است. گنبدی كه دیده می شود دارای برجی هشت ضلعی و سنگی است .كه از سنگهای ساده نماسازی شده و از لحاظ شیوه و سبك معماری عهد سلجوقی نمونه قابل ملاحظه به شمار می رود. در بالای محراب آن كتیبه ای آجری به خط كوفی موجود بوده كه در سال 1315 به موزه ایران باستان منتقل گردیده است. بر اساس مضمون این كتیبه این محل آرامگاه ابن ابی طاهر بوده و به دستور فرزندش در سال 543 ه. ق. ساخته شده است.

این مقبره برجي 8 ضلعي كه بين اهالي به مقبره شيخ جنيد معروف است در روستاي توران پشت در قبرستان بزرگي، كه در بالاي تپه اي قرار گرفته، بنا شده است اين روستااز شهر يزد 72 كيلومتر فاصله دارد در تواريخ يزد نامگذاري اين آبادي به توران دخت ساساني نسبت داده شده است. مؤلف «جامع مفيد» در همين زمينه ذيل عبارت «سلطنت توران دخت» گويد كه او عاملي بر يزد فرستاد و ديهي در قهستان بنام «توران گرد» بنياد نهاد كه اكنون به «توران پشت» مشهور است.

g1.jpg    gonbad-jonaid-b.jpg

ين مقبرة برجي نزديك به 15 متر ارتفاع دارد از سنگهاي شكسته كه به سنگ بادبر معروف است ساخته شده است.

در ساختمان بنا سنگها بوسيله ملاط سختي كه احتمال مي رود مخلوطي از گچ، خاكستر و ماسه باشد روي هم قرار گرفته اند و شكاف هاي بجا مانده با همان ماده صاف و هموار گرديده است. در گنبد، نماسازي بسيار جالبي انجام گرفته است به اين ترتيب كه در هر ضلع دو نغول قوس دار عميق و سطحي ايجاد شده است. اين دو نغول تو در تو بوده و در داخل قوس نغول بزرگ دو نغول بسيارسطحي با اطاق سه برگه شكسته تعبيه شده است ضمناَ هر ضلع در بالا به چهار اطاق نما كه داراي قوس سه برگه شكسته هستند منتهي مي شود در واقع از نظر تزييني اين اطاق نماها همان رل مقرنس هاي گنبد علي را بازي مي كنند. پايه هاي اين اطاقنماهاي تزييني تا قاعده گنبد امتداد نمي يابد بلكه در بالا قطع شده در هوا معلق بنظر مي رسد. اين سي و دو اطاقنما كه در بالاي ساقه بدور گنبد، بشكل حلقه اي مي پيچد مي تواند براي گالري هاي مقبره سلطان سنجر در مرو،‌مقبره امام غزالي در طوس و مقبره اولجايتو در سلطانيه نقطه آغاز باشد در بالاي اين 32 اطاقنما قبه روي گرداني 16 ضلعي قرار گرفته است روي همرفته گنبد، نما سازي بسيار جالبي دارد در اينجا معمار با ايجاد فرورفتگي و برجستگي ها در در قسمت هاي مختلف گنبد توانسته هم از قطر ديوارها بكاهد و هم تأثيرات سايه روشن در آن بوجود آورد.